مبانی آموزش محیط زیست

به بیان بسیار ساده، محیطی که در آن زندگی میکنیم را محیط زیست می نامیم .

انسان برای زندگی سالم در محیط نیازمند تجربه است تجربه هایی که یا بصورت اتفاقی و یا با تمرین و آزمون و خطاهای متعدد به دست آمده اند.

کسب بسیاری از این تجارب نیز به قیمت جان افراد بسیاری از جامعه تمام شده اعم از انسان و حیوان و گیاه و در یک کلام موجودات جاندار.

با دسته بندی تجربه های مختلف و ایجاد زیر دامنه های مرتبط به طبقه بندی استانداردی به نام دانش میرسیم.

با گذشت زمان و گسترش دامنه های تجارب و دانسته های مردم – حیوانات و حتی گیاهان، تغییرات ژنتیکی جهت تطابق و تعامل بیشتر با محیط اطراف رقم خورد و مقوله ای به نام تکامل مطرح شد.

تکامل هر موجودی بسته به شرایط زندگی و اقلیم جغرافیایی – پارامترهای محیطی و … شکل منحصر به فرد خود را دنبال کرده و گونه های مختلفی از جانداران در اقصی نقاط قابل زیست دنیا جای گرفتند و اکوسیستم ویژه خود را بنا نهادند.

هرگونه تغییر ناگهانی در نظم ایجاد شده در هر اکوسیستمی که بطور طبیعی در جهت مشخصی سیر تکاملی خود را انتخاب و پیموده است، میتواند اثرات زیانبار انحرافی و اکثرا مخربی بر روال زندگی موجودات سازنده ان اکوسیستم داشته باشد.

از اینرو دانشهای طبقه بندی شده در هر نسل میتواند برای نسلهای بعدی راهگشا و تعیین کننده باشد و از اختراع مجدد چرخ در هر دوره و پس رفتگی و فرگشت جلوگیری کند.

این دانش در زمانهای مختلف و به شیوه های متفاوت بسته به رسوم و عادات ساکنین منطقه و فرهنگ غالب آنها به نسلهای جدید منتقل شده و می شود .

در عصر حاضر و در زمانی که انسانها خود را از همه خلایق جهان هستی برتر میدانند و مجاز به تصرف بی چون و چرای طبیعت!

دانش زیست محیطی و آموزش نحوه تعامل با محیط زیست ، اهمیت بیشتر و جدی تری پیدا کرده است .

حتی اگر نظام سرمایه داری  و سودجویی بی حد و حصر بشری را منشا تمام بدبختی های ساکنین این زیست کره بدانیم بازهم منشاء همه این خرابکاریها به جهالیت و نا آگاهی آدمها بر میگردد.

بی اطلاعی از اثرات تخربی پذیری جمعی که خواه نا خواه دامان تخربگران را نیز خواهد گرفت و همچنین عدم آگاهی از روشهای جایگزین تخریبی و اصلاح مدارانه نیز به کمبود آگهی و دانش محیط زیستی آدمها بر می گردد.

وظیفه یک آموزگار زیست محیطی  در هر مقطع و هر محلی، برآورد کردن اثرات تخریبی توسعه های منطقه ای و برنامه ریزی، برای کمک به تصحیح و ترمیم وضعیت موجود بر اساس دانش روز است.

ما متولیان آموزش محیط زیست وظیفه بسیار مهمی نسبت به این زیست کره پهناور داریم و میبایست با تسلط بر دانش های مختلف و تخصصی میان رشته ای مانند فیزیک – شیمی – زیست شناسی – برنامه نویسی – برنامه ریزی – روانشناسی و مدیریت ، موجبات رشد و تعالی همزیستانمان را فراهم آوریم .

بار سنگین این رسالت، مسئولیتی نیست که بتوان به راحتی آنرا نادیده گرفت یا بیخیالش شد و سکوت ما در برابر ناآگاهی توده مردم، و انجام فعالیتهای تخریبگرانه سهوی یا عمدی، منجر به فاجعه های بسیار دهشتناکی خواهد شد که میتواند بطور کل زیستن در کره خاکی را غیر ممکن سازد .

حال یک سوال مهم مطرح می شود : 

آموزش را از کجا باید شروع کنیم ؟

از دانشگاه ؟ از دبیرستان ؟ از متوسطه و یا دبستان ؟

بنظر نگارنده؛ زمان شروع  آموزش محیط زیست ابتدا و انتها ندارد و به هیچ گروه سنی خاص با مرتبه علمی صفر تا ۱۰۰ مفروض نیز محدود نمیباشد .

از زمانی که کودک نوپا کاغذ شکلاتش را بطور طبیعی روی زمین میریزد؛ آموزش محیط زیست از طریق مادران و پدران شروع میشود تا زمانی که یک سرمایه دار ارشد، زباله های کارخانه هایش را بی محابا و بدون هیچ کنترلی وارد محیط زیست میکند !

تربیت و اصلاح عملکرد و نظارت بر آن وظیفه یک آموزگار دلسوز و فهیم است و در این مورد بخصوص کل عرصه طبیعت ، کلاس درس است و تمام جانداران دانش آموز  ذینفع به شمار میآیند.

در یک طبقه بندی بسیار ساده و ابتدایی میتوان آموزش محیط زیست را بصورت زیر تبیین کرد:

  1. آموزش مادران قبل از تولد نوزاد و رعایت بهداشت مادر و کودک و انجام آزمایشهای پزشکی لازم جهت پیشگیری از به دنیا  آمدن نوزادان دارای اختلالات ژنتیکی.
  2. آموزش پدرها در هماهنگی کامل با مادران، برای پذیرش مسئولیت بزرگ کردن فرزندانی که در تعامل و همزیستی با سایر موجودات جاندار در تعارض نباشند.
  3. آموزش سایر اعضای خانواده از طریق تکنیکهای مختلف رسانه ای برای مواجهه با پدیده بسیار زیبای تولد یک موجود جدید و کمک به تطابق آسان و بی دردسر او با محیط اطرافش.
  4. آموزش نحوه صحیح تربیت فرزند از دوران شیرخوارگی تا پیش دبستانی ( در این دوران عمده شخصیت کودک بر اساس فرم عملکرد فرهنگی و شخصیتی خانواده و وابستگان نزدیک ، شکل میگیرد)
  5. آموزش صحیح و اصولی و منسجم بر اساس روانشناسی تربیتی مدون و مطابق با روحیه کودک برای کودکان سنین پیش دبستانی تا پایان ابتدائی
  6. آموزش صحیح و اصولی و منسجم بر اساس روانشناسی تربیتی مدون با در نظر گرفتن شروع سنین رشد و بلوغ برای نوجوانان در مدارس راهنمایی و متوسطه و مطابق با نیازهای آنان.
  7. انواع آموزشهای جمعی در رسانه ها برای خانواده ها و افرادی که به هر دلیل در سیستم اموزشی مدون هر جامعه حضور ندارند، جهت جلوگیری از ایجاد اختلاف طبقات آگاهی و دانش زیست محیطی و عملکردهای متناقض.
  8. آموزشهای دانشگاهی و … 

طبیعی است که مکانیسم یادگیری و یاد دادن زگهواره تا گور میبایست ادامه داشته باشد و در هر سن و موقعیتی نیز باید مطابق با شرایط زمان و مکان و با استفاده از اصول تربیتی و روانشناسانه همان سنین و موقعیتها انجام گیرد.

 ما در بخش آموزش محیط زیستِ سایت “زیستگاه مدرن” ، تصمیم داریم در هر مقاله به طور جداگانه آموزش های دسته بندی شده بر اساس هر سن و موقعیت را بطور حسابشده و تدریجی در اختیار خوانندگان عزیزمان قرار دهیم .

شما هم اگر نکته و مطلب جالبی برای ارائه در این سایت دارید ، میتوانید از طریق پست الکترونیک سایت با سردبیر در تماس باشید .

سردبیر زیستگاه مدرن / ۵ تیرماه ۱۴۰۱

درباره سردبیر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

error: متن محافظت شده است !!